Crna Gora posljednjih godina živi politički paradoks kakav bi teško mogao osmisliti i najmaštovitiji scenarista.
Oni koji su decenijama osporavali crnogorsku državnost, relativizovali antifašističku tradiciju, slavili četničke komandante, veličali političke i vojne ideologije poražene u Drugom svjetskom ratu i zagovarali što čvršće vezivanje Crne Gore za Beograd — danas nam poručuju da će upravo oni Crnu Goru uvesti u Evropsku uniju.
Postavlja se jednostavno pitanje:
Jesu li četnici i vojvode preko noći postali partizani, antifašisti i Evropljani?
Ili se samo evropska zastava danas koristi kao zgodna politička scenografija iza koje se pokušava sakriti ista stara ideologija?
Poslanik Nove srpske demokratije Jovan Vučurović nedavno je izjavio da je „novi srpski odgovor“ činjenica da će srpski političari uvesti Crnu Goru u Evropsku uniju. Riječ je o poslaniku koji je istovremeno predsjednik skupštinskog Odbora za ljudska prava i slobode.
Ta izjava ne smije biti odbačena samo kao još jedna politička provokacija. Ona predstavlja pokušaj potpune promjene istorijskog i političkog narativa.
Građanima se sada sugeriše da treba da zaborave ko je godinama rušio evropski, građanski i antifašistički karakter Crne Gore, a da povjeruju kako su se upravo ti politički krugovi pretvorili u glavne nosioce evropske budućnosti.
EVROPA NIJE CARINSKA RAMPA
Evropa nije samo zatvaranje pregovaračkih poglavlja.
Evropa nije fotografija iz Brisela, rukovanje sa evropskim zvaničnicima niti zastava Evropske unije postavljena iza govornice.
Evropa je sistem vrijednosti.
To su vladavina prava, nezavisno pravosuđe, poštovanje manjina, slobodni mediji, odgovorne institucije, građanska ravnopravnost i jasan odnos prema fašizmu, nacizmu, kolaboraciji i ratnim zločinima.
Crna Gora je tokom 2026. godine zaista ostvarila vidljiv napredak u pregovorima. Evropska unija je u januaru, martu, junu i julu zatvarala nova pregovaračka poglavlja, a Crna Gora je trenutno najnapredniji kandidat za članstvo. Evropska komisija navodi da je napredovanje moguće uz održavanje reformskog tempa i političke posvećenosti.
Ali pregovaračka poglavlja ne zatvaraju samo političari koji se slikaju u Briselu.
Njih su godinama pripremale državne institucije, pregovarački timovi, stručnjaci, diplomate, nevladin sektor i građani koji su, uprkos svim podjelama, podržavali evropski put Crne Gore.
Zato nijedna politička partija nema pravo da privatizuje evropske integracije, a posebno ne da se predstavlja kao jedini „spasilac“ države čiju je nezavisnost ranije osporavala.
VOJVODA NA ČELU EVROPSKOG PARLAMENTA?
Posebnu političku težinu ima činjenica da se na čelu Skupštine Crne Gore nalazi Andrija Mandić, predsjednik Nove srpske demokratije.
Mandić je godinama u javnosti predstavljan kao četnički vojvoda i političar blizak srpskim i ruskim centrima moći. Danas, kao predsjednik parlamenta države kandidatkinje za članstvo, nastoji da se predstavi kao jedan od nosilaca evropskog puta.
Niko nema pravo čovjeku zabraniti političku promjenu. Svako može promijeniti stavove.
Ali ozbiljna promjena zahtijeva ozbiljne odgovore.
Da li se Mandić javno i nedvosmisleno odrekao četničke ideologije?
Da li je jasno osudio zločine četničkog pokreta?
Da li je prihvatio da je nezavisna, građanska i antifašistička Crna Gora konačna, a ne privremena politička činjenica?
Da li je spreman da državne interese Crne Gore stavi ispred interesa Srbije, Rusije, Srpske pravoslavne crkve ili bilo kojeg drugog centra moći?
Dok takvih odgovora nema, građani imaju puno pravo da evropsku transformaciju pojedinih političara posmatraju sa velikom rezervom.
Ne može se u ponedjeljak slaviti četnička prošlost, u utorak izazivati sukob sa susjedima, u srijedu dijeliti građane na podobne i nepodobne, a u četvrtak iz Brisela poručivati da ste postali evropski reformator.
SPOMENIK PAVLU ĐURIŠIĆU — PRAVO LICE „NOVE EVROPE“
Najbolji primjer stvarnog ideološkog stanja nije neka izjava iz Skupštine, već događaj iz Gornjeg Zaostra kod Berana.
Tamo je u avgustu 2025. godine otkriven spomenik Pavlu Đurišiću, četničkom komandantu odgovornom za masovna ubistva muslimanskog stanovništva. Nakon naloga Ministarstva kulture da spomenik bude uklonjen, on je premješten u obližnju crkvu.
Nevladine organizacije su upozorile da se ne radi o spomeniku herojstvu, nego o spomeniku zločinu, saradnji sa okupatorima i istorijskom revizionizmu.
Upravo tu se razotkriva najveća protivrječnost današnje vlasti.
Jednim putem država putuje prema Briselu, a drugim se dio društva vraća prema četničkim štabovima iz Drugog svjetskog rata.
Jednom rukom zatvaraju se evropska poglavlja, a drugom se podižu spomenici ljudima povezanim sa masovnim zločinima i okupatorskim snagama.
Jednim jezikom govori se o evropskom pomirenju, a drugim se ponovo otvaraju najdublje rane Bošnjaka, Muslimana, Albanaca, Hrvata i svih građana koji Crnu Goru vide kao antifašističku i građansku državu.
To nije evropska politika.
To je politička trgovina u kojoj se Briselu pokazuje jedno lice, a domaćoj nacionalističkoj publici drugo.
CRNU GORU NE UVODE U EVROPU „SRPSKI“, „CRNOGORSKI“ ILI BILO ČIJI ETNIČKI POLITIČARI
Posebno je opasna tvrdnja da će „srpski političari“ uvesti Crnu Goru u Evropsku uniju.
U Evropu se ne ulazi kao Srbin, Crnogorac, Bošnjak, Albanac ili Hrvat.
U Evropsku uniju ulazi država Crna Gora.
Ulaze svi njeni građani.
Evropske integracije ne smiju postati dokaz nadmoći jednog naroda, jedne crkve ili jedne političke grupacije. Kada se članstvo u Evropskoj uniji predstavlja kao istorijska pobjeda „srpskih političara“, tada se evropski proces pretvara u instrument unutrašnjeg nacionalnog obračuna.
To nije evropska poruka. To je stara nacionalistička politika upakovana u novu ambalažu.
Crnu Goru u Evropu mogu uvesti samo institucije koje poštuju Ustav, zakone, građansku ravnopravnost i državnu samostalnost.
Ne mogu je uvesti oni koji bi da evropskim novcem i članstvom legitimišu politiku koja Crnu Goru vidi kao teritoriju, a ne kao suverenu državu.
EVROPA NE SMIJE ŽMURITI
Evropski zvaničnici danas s pravom pohvaljuju napredak Crne Gore. Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen ocijenila je da je članstvo do 2028. godine dostižno, dok evropske institucije Crnu Goru vide kao predvodnika procesa proširenja.
Ali evropski partneri moraju razumjeti da statistički napredak nije dovoljan.
Mogu se zatvoriti poglavlja o carini, konkurenciji ili finansijskoj kontroli, ali se Crna Gora ne može smatrati potpuno evropskom državom dok se u njoj rehabilituju saradnici fašističkih okupatora, dok se manjine ponovo osjećaju ugroženo i dok najviši državni funkcioneri izbjegavaju jasan odnos prema ideologijama mržnje.
Evropa ne smije pristati na to da Crna Gora formalno postane članica, a da suštinski ostane zarobljena u istorijskom revizionizmu, političkom klerikalizmu i nacionalnim podjelama.
Članstvo bez evropskih vrijednosti bilo bi samo geografsko proširenje Evropske unije, a ne istinska demokratizacija Crne Gore.
NIJESU ONI POSTALI PARTIZANI — SAMO SU STAVILI EVROPSKU ZASTAVU PREKO STARE UNIFORME
Zato odgovor na pitanje iz naslova glasi:
Ne, četnici i vojvode nijesu preko noći postali partizani.
Nijesu postali antifašisti samo zato što danas izgovaraju riječ „Evropa“.
Nijesu postali evropski reformatori samo zato što glasaju za zakone koje Brisel zahtijeva.
Stvarna politička transformacija ne dokazuje se saopštenjima, već djelima.
Dokazala bi se jasnom osudom četničkih zločina, zaustavljanjem istorijskog revizionizma, zaštitom manjinskih naroda, poštovanjem državne nezavisnosti Crne Gore i prekidom politike kojom se odluke Podgorice usklađuju sa političkim i vjerskim centrima izvan države.
Do tada ostaje utisak da pojedini političari nijesu promijenili ideologiju.
Samo su preko stare uniforme prebacili evropsku zastavu.
Crnoj Gori je mjesto u Evropskoj uniji. Ali u Evropu mora ući kao suverena, građanska, multietnička i antifašistička država — a ne kao politički plijen velikosrpskog nacionalizma.
Crnu Goru u Evropu neće uvesti četničke vojvode, niti političari podijeljeni po nacionalnim taborima.
Uvešće je njeni građani, njene institucije i svi oni koji vjeruju da sloboda, ravnopravnost i antifašizam nijesu potrošene parole, nego temelji bez kojih nema evropske budućnosti.
Radio New York
Ismet Rastoder
No comment yet, add your voice below!